Ontruimingsplan: alles wat je moet weten over veilig ontruimen

Een ontruimingsplan beschrijft hoe mensen een gebouw veilig verlaten bij een noodsituatie, zoals brand, gaslekkage of stroomuitval. Het gaat niet alleen om vluchten, maar ook om rollen, communicatie en verantwoordelijkheid.

Een goed ontruimingsplan geeft antwoord op vragen als:

• Wie neemt de leiding bij een ontruiming?

• Welke routes gebruiken we?

• Waar verzamelen we?

• Wat doen we met bezoekers, leveranciers of minder zelfredzame personen?

Veel organisaties denken dat een ontruimingsplan “een verplicht document” is dat ergens in een map ligt. In de praktijk is het een levend onderdeel van je veiligheidsbeleid.

Wil je weten hoe je medewerkers hier goed op voorbereidt? Onze BHV-cursus helpt je team om juist te handelen tijdens een ontruiming. Klik hier voor meer info.

Waarom een goed ontruimingsplan letterlijk levens kan redden

Een noodsituatie verloopt zelden zoals op papier. Stress, rook en onduidelijkheid zorgen ervoor dat mensen anders reageren dan verwacht. Juist daarom is voorbereiding essentieel.

De brand in Café ’t Hemeltje in Volendam liet zien hoe desastreus het kan aflopen als vluchtmogelijkheden tekortschieten. Ook recenter, tijdens oudejaarsnacht 2025-2026 in Zwitserland, zorgde een ogenschijnlijk feestelijk element voor brand met grote gevolgen. Dit soort situaties maken pijnlijk duidelijk: je krijgt geen tweede kans.

Een goed ontruimingsplan:

• voorkomt paniek

• zorgt voor duidelijke aansturing

• verkleint de kans op letsel

• helpt hulpdiensten sneller hun werk te doen

Wie binnen jouw organisatie verantwoordelijk is voor veiligheid en beleid, heeft hier een sleutelrol. De Preventiemedewerker gaat hier dieper op in.

Wat staat er in een goed ontruimingsplan?

Een ontruimingsplan is maatwerk. Toch zijn er vaste onderdelen die altijd terugkomen.

1. Ontruimingsprocedure
Stap voor stap: wat gebeurt er vanaf het moment dat een incident wordt gesignaleerd?

2. Taken en verantwoordelijkheden
Wie alarmeert?
Wie begeleidt mensen naar buiten?
Wie controleert ruimtes?

3. Communicatie
Hoe worden medewerkers en bezoekers geïnformeerd?
Wat doe je als het alarmsysteem faalt?

4. Verzamelplaatsen
Waar ga je naartoe?
Wie controleert of iedereen er is?

5. Rol van BHV en leidinggevenden
Zonder duidelijke aansturing ontstaat verwarring. Leidinggevenden en BHV’ers maken hier het verschil.

Voor organisaties met meerdere BHV’ers is goede coördinatie cruciaal. De opleidingen Ploegleider BHV en Hoofd BHV sluiten hier naadloos op aan. Bekijk de cursussen hier.

Ontruimingsplattegrond en vluchtwegplattegrond

Een ontruimingsplan zonder plattegronden is onvolledig. De ontruimingsplattegrond en vluchtwegplattegrond laten in één oogopslag zien:

• waar je bent

• waar de nooduitgangen zijn

• welke route je moet volgen

• waar blusmiddelen hangen

Veelgemaakte fouten:

• plattegronden die niet meer kloppen

• slechte zichtbaarheid

• te complexe tekeningen

• geen aandacht voor bezoekers die het pand niet kennen

Een plattegrond moet simpel, actueel en logisch zijn. Niet alleen voor medewerkers, maar juist voor mensen die hier voor het eerst zijn.

BHV’ers leren tijdens de BHV cursus hoe zij plattegronden interpreteren en toepassen in de praktijk.

Boek nu je BHV cursus door hier te klikken!

Ontruimingsoefening: waarom oefenen geen formaliteit is

Een ontruimingsoefening laat zien of je plan werkt. Of niet. En dat laatste is misschien wel de belangrijkste uitkomst.

Tijdens een oefening ontdek je:

• waar opstoppingen ontstaan

• of iedereen zijn rol kent

• hoe mensen reageren onder lichte stress

• of communicatie duidelijk is

Een ontruimingsoefening is geen toneelstukje. Het is een realistische test van je organisatie.

Wil je dat medewerkers weten wat ze moeten doen als het écht misgaat? Dan is structurele BHV-training onmisbaar.

Boek nu: klik hier

Verantwoordelijkheid bij ontruiming, ook buiten kantoor

Ontruimen stopt niet bij de deur van je bedrijfspand. Werkgevers onderschatten dit vaak.

Stel:

• een collega werkt thuis vanwege een blessure

• een monteur is alleen op locatie

• er zijn tijdelijke krachten of externen aanwezig

Wie draagt de verantwoordelijkheid bij een noodsituatie?

De werkgever heeft een zorgplicht. Dat betekent dat je risico’s in kaart brengt, afspraken vastlegt en medewerkers instrueert. Precies daarom gaat veiligheid verder dan alleen een ontruimingsplan voor je kantoor of werkplaats.

In onze cursus RI&E – Dag leer je hoe je risico’s structureel in kaart brengt en vertaalt naar beleid en maatregelen.

Bekijk de cursus: klik hier! 

Wie beheert het ontruimingsplan?

Een ontruimingsplan is nooit ‘af’. Veranderingen in personeel, gebouw of processen hebben direct impact.

Denk aan:

• verbouwingen

• nieuwe machines

• andere indeling

• wisselende bezetting

Daarnaast speelt techniek een steeds grotere rol. Brandmeldinstallaties, ontruimingsalarminstallaties en procedures moeten op elkaar aansluiten.

Beheer en verantwoordelijkheid rondom brandmeldsystemen vraagt specialistische kennis. De opleiding Beheerder Brandmeldinstallatie (BBMI) helpt je dit goed te organiseren. Bekijk deze cursus, klik hier: bekijk deze cursus.

Veelgestelde vragen over ontruimingsplannen

Is een ontruimingsplan verplicht?
Ja, in veel situaties wel. Zeker wanneer er sprake is van meerdere medewerkers, bezoekers of verhoogde risico’s.

Hoe vaak moet je een ontruimingsoefening doen?
Minimaal één keer per jaar. Bij veranderingen vaker.

Is BHV hetzelfde als een ontruimingsplan?
Nee. BHV is de uitvoering, het ontruimingsplan is de leidraad.

Geldt dit ook voor kleine bedrijven?
Ja. Ook met een klein team ben je verantwoordelijk voor veiligheid.

Goed voorbereid zijn is geen toeval

Een noodsituatie kondigt zich niet aan. Juist daarom is voorbereiding zo belangrijk. Stichting Bedrijfshulpverlening Nederland (SBN) staat voor beter voorkomen dan genezen. Maar als voorkomen niet lukt, moet je weten wat je doet.

Een ontruimingsplan is geen papieren verplichting. Het is een praktisch hulpmiddel dat mensen beschermt wanneer het erop aankomt.

Wil je jouw organisatie goed voorbereiden op ontruiming en noodsituaties? Dan helpen de opleidingen van SBN je verder.